Psilen

psilenPsyllium, flochkraut

Marcin Siennik, Zielnik, Księgi pierwsze, Część pierwsza, Rozdział 184

A
Psylium jest ziele listu kosmatego i samo wszytko ziele kosmate. Gałązki prawie z samego pośrodka pręta wyrastają. Samo ziele wzwyz na półtory piędzi, na samym wierzchu tego ziela główeczki rostą okrągłe po dwu i czterzech, w których jest nasienie czarne a twarde, jako mak wielkie. To nasienie jest, którego lekarze używają, o którym Galenus pisze w księgach simp. far, iż jest bar[d]zo użyteczne. A jest w wtórym stopniu zimne[g]o przyrodzenia, bar[d]zo mało wysuszającego, które nasienie w wodę się zanarza, takie jest lepsze. Niektórzy zową to ziele Pulicaria herba, co jest płeszne ziele, iż nasienie jego jest pchłam podobne. Nasienie te[g]o ziela ma włosność odmiękczającą żywota, tak iż stolce pobudza. A wszakoż Joannes Mezue cap. de Psilio pisze, iż jest trojakiej farby: jedno białe, drugie czarne, trzecie brunatne, lepsze jest między nimi, które jest pełne a mięższe, a w wodę sie pogrąża. Jest to ziele dwojakiej mocy różnej, bowiem drżeń tego ziela jest zagrzewający w czwartym stopnu. A tak jest mocy przenikającej, zarumieniającej i też bebele czyniące, a na koniec jest rzec[z] jadowita, zwi[e]rzchnia skóra jest zbytnie oziębiająca.
B
Serapio z powieści Dioszkorida pisze, iż samo ziele, gdy będzie stłuczone a z różanym olejkiem a z octem uczyniony plastr, tedy ma moc uśmierzać ból i zapalenie każde[g]o wrzodu i członków boleści oddala, i bolenie głowy odejmuje, gdy będzie na czoło i na ciemię przyłożone trochę różanej wodki k’temu przylać.
C
Też to ziele stłuczone, a z octem zmieszane rozpukłym dzieciom jest plastr użyteczny. Też broni róść pępka, gdy będzie przyłożon na miejscu.
D
Też woda, w którejby warzono Psilen, ocukrowana, chłodzi człowieka i pragnienie oddala zbytnie w gorących febrach. I stolce lekko czyni.
E
Mezue znamienity lekarz ten takież pisze o tym zielu, iż ma moc uśmierzającą rzezanie i darcie wnętrzne, które bywa w jelitach, gładząc i odwilżając chropowatość ich, wydymanie krom stolca (zową tę niemoc tenasmon), oddala, przywodząc lekko stolce.
F
Sok wyciśniony z niego też otwiera żywot, jedno iż bar[d]zo oziębia. Które oziębienie może być ciepłemi rzeczami naprawiono, jako cynamonem, tatarskim zielem albo korzennym winem.
G
Też nasienie tego ziela smażone albo ususzone zatwi[e]rdza żywot, ale tak surowe czyni przepuszczenie, którego nasienia miara na jedno wzięcie jest co dwa grosza zaważą, a to nasienie troszkę przetłuk[ł]szy ma być namoczono przez kielko godzinw wodzie tak długo, iż z siebie puści klijowatą wilkość, a potym przecedziwszy a ocukrowawszy ciepło masz trunek wypić. Abowiem czyni przepuszczenie, kolerę wypędza, a tak jest dobre lekarstwo w gorących febrach, w tercianach i w łożnych ogniowych niemocach, dlatego, iże chłodzi, pragnienia broni i wolno0ść oddychania w piersiach czyni.

=======================

Chcesz wiedzieć jak dzisiaj nazywa sie to zioło? Patrz porównanie nazw ziół.

Tagi , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , .Dodaj do zakładek Link.

Komentarze są wyłączone.